America - Israel - Iran War : యుద్ధంతో నిలిచిన చమురు రవాణా.. ప్రపంచంలో ఇంధన కొరత

గతంలోనూ ఉద్రిక్తతల వేళ పూర్తిగా మూసివేత మాత్రం జరగలేదు. హోర్ముజ్ జలసంధి విషయంలో ఇది మొదటిసారి కాదు. గతంలో కూడా నౌకల స్వాధీనం, యుద్ధాలు జరిగి రవాణా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఇరాన్ పలు సందర్భాల్లో ఆంక్షలకు ప్రతిస్పందనగా జలసంధిని మూసేస్తామని హెచ్చరించినా, పూర్తిగా రాకపోకలు నిలిపివేయలేదు. ప్రస్తుత యుద్ధ పరిస్థితుల్లో కూడా కొన్ని నౌకలు మాత్రం ఈ మార్గం దాటుతున్నట్లు సముద్ర వాణిజ్య డేటా చెబుతోంది. ఇరాన్, ఒమన్ దేశాలకు ఈ జలసంధిపై భూభాగం ఉన్నప్పటికీ, ఇక్కడి సముద్ర మార్గాలు అంతర్జాతీయ జలాలుగా పరిగణిస్తారు. అందువల్ల అన్ని దేశాల నౌకలు ప్రయాణించవచ్చు. అయినా సమీపంలో సైనిక స్థావరాలు, కీలక దీవుల నియంత్రణ వల్ల ఇరాన్‌కు ఈ ప్రాంతంపై ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంది.

అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌లు ఇరాన్‌పై దాడులు చేసి, అక్కడి అత్యున్నత నాయకుడిని హతమార్చిన తర్వాత ప్రారంభమైన ఈ యుద్ధం ఇప్పుడు మూడో వారంలోకి చేరింది. యుద్ధానికి ముందు ప్రపంచ చమురు రవాణాలో సుమారు ఐదో వంతు హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లేది. ప్రస్తుతం సరఫరా అంతరాయం కారణంగా ఇంధన ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి.

ఇరాన్–ఇరాక్ మధ్య ఎనిమిదేళ్ల యుద్ధంలో ఇరు దేశాలు ట్యాంకర్లు, ఇతర నౌకలపై దాడులు చేశాయి. సముద్ర మైన్లతో రవాణా అడ్డుకున్నారు. అమెరికా కూడా ఇందులో జోక్యం చేసుకుని 1988లో ఇరాన్‌తో ఒకరోజు యుద్ధం చేసింది. అదే ఏడాది పొరపాటున ఇరాన్ ప్రయాణికుల విమానాన్ని కాల్చి కూల్చడంతో 290 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అయినా జలసంధి పూర్తిగా మూసిపోలేదు.

అణు కార్యక్రమంపై పాశ్చాత్య దేశాలు ఆంక్షలు విధించడంతో ఇరాన్ జలసంధిని మూసేస్తామని హెచ్చరించింది. యూరోపియన్ యూనియన్ ఇరాన్ చమురు కొనుగోళ్లపై నిషేధం విధించింది. అమెరికా కూడా ఆర్థిక ఒత్తిడి పెంచింది. దీంతో చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగినా, ఇరాన్ చివరికి వెనక్కి తగ్గింది.

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అణు ఒప్పందం నుంచి బయటకు వచ్చి ఆంక్షలు మళ్లీ విధించారు. దీంతో ఇరాన్ అధ్యక్షుడు హసన్ రౌహానీ జలసంధి మూసేస్తామని హెచ్చరించారు. అయినా ఆ చర్య అమలు కాలేదు.

2019లో ట్యాంకర్లపై మైన్ల దాడులకు ఇరాన్ కారణమని అమెరికా ఆరోపించింది. 2021లో డ్రోన్ దాడి ఘటన కూడా చోటుచేసుకుంది. ఇరాన్ ఆరోపణలు తిరస్కరించింది. ఇదిలా ఉండగా పలువురు విదేశీ ట్యాంకర్లను ఇరాన్ స్వాధీనం చేసుకుంది. అయినా జలసంధి తెరిచే ఉంది.

ఇజ్రాయెల్–ఇరాన్ మధ్య 12 రోజుల యుద్ధం సమయంలో కూడా జలసంధి మూసివేతపై భయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అమెరికా కూడా దాడుల్లో పాల్గొన్నా, చివరకు జలసంధి తెరిచే ఉంది. చమురు ధరలు కొద్దిగా పెరిగి మళ్లీ తగ్గాయి.